Borstkanker is een kanker die zich in en om het borstweefsel van vrouwen en mannen ontwikkelt. Een ander woord voor borstkanker is mammacarcinoom. Een op de 7 vrouwen krijgen te maken met borstkanker. In 2018 waren er 14.900 nieuwe gevallen van borstkanker. dat zijn 1242 meldingen per maand dus 41 mensen per dag, voornamelijk vrouwen die geconfronteerd worden met borstkanker. Dit zal alleen maar toenemen in de nabije toekomst.*

 

Tumorgerichte- en mensgerichte behandelingen

Het optimaal behandelen van kanker bestaat volgens het Nationaal Fonds tegen Kanker uit de combinatie van tumor- en mensgerichte behandelingen. Deze laatste groep van behandelingen zijn gericht op voeding, sport en beweging en psychosociale ondersteuning. Het NFtK zet zich in deze zorg vast onderdeel te laten zijn van het behandelplan. Mensen met kanker hebben recht op een zo compleet mogelijke zorg. Een zorg die aantoonbaar hun levenskwaliteit en herstelkansen vergroot.  Deze kunnen bijdragen aan minder complicaties, minder bijwerkingen en vergroting van het succes van andere behandelingen en dragen daarmee bij aan een hogere levensverwachting met een betere kwaliteit van leven. Meer informatie vindt u op onze site.

Wij bespreken hier de behandelingen/programma’s op het gebied van voeding, beweging en psychosociale ondersteuning bij borstkanker.

Voeding

Eten en drinken zijn de brand- en bouwstof van het lichaam. Dit draagt bij aan conditiebehoud. Het is van belang dat u uw gewicht en spiermassa goed op peil houdt. En ook bewust bent wat u daar zelf aan kunt bijdragen.

Veel soorten kanker gaan gepaard met ongewenst gewichtsverlies. Zo ook bij borstkanker, al treedt bij borstkanker vaker ongewenste gewichtstoename op. Uit cijfers van de Borstkankervereniging blijkt dat 12% is afgevallen en 66% is aangekomen, en 22% geeft aan geen gewichtsverandering te hebben ervaren.

Ongewenst afvallen

Vermageren bij kanker komt veel voor en is een risicofactor. Minder zin hebben in eten, spanningen, bijwerkingen van de chemo, het nuchter moeten zijn voor onderzoek kunnen hier aan ten grond liggen. Verlies je in een maand tijd ongewenst 3 kilo of zes kilo in een halfjaar dan is er een verstoring in de energiebalans. Dan haalt het lichaam z’n energie uit vetten en  ook spieren. Verlies van spiermassa moet worden tegengegaan. U wordt zwakker en minder weerbaar. Hierdoor kunt u de behandeling minder goed aan. Met als gevolg complicaties bij de behandeling, langzamer herstel en een grotere kans op overlijden. Goed en gezond eten helpt om uw lichaamsgewicht en conditie op peil te houden. En dat draagt eraan bij de ziekte en de behandeling beter te doorstaan. 

Adviezen bij ongewenst afvallen

Het NFtK adviseert dat u via uw behandelaar in contact wordt gebracht met een diëtist oncologie. Dit is een in kankerpatiënten gespecialiseerde voedingsdeskundige. Deze zorgverlener kan in overleg met u en de andere behandelaars een persoonlijk voedingsplan opstellen en u daarbij verder begeleiden.
Algemeen aangeraden wordt voeding te eten met veel eiwitten zoals melk, kaas, kwark, vis, vlees, brood, eieren en peulvruchten. Energie zit in vetten en koolhydraten neem daarom liever halfvolle of volle zuivelproducten. Ook vitamine- en mineraalrijk voedsel is goed. Meer informatie vindt u op onze site bij ondervoeding.

Gewichtstoename

Naast afvallen, komt aankomen in gewicht bij borstkanker in 66% van de gevallen voor. Behandeling met chemo waarbij taxanen worden gebruikt en een (versnelde) overgang dragen hier aan bij. Maar er moet nog veel onderzoek plaatsvinden om een beter inzicht te verkrijgen.

Bij deze vorm van gewichtstoename neemt de vetmassa toe en de spiermassa af. Dit heet sarcopene obesitas. Gevolgen zijn een snellere vermoeidheid en minder kracht. En hier geldt het tegenovergestelde van gewichtsverlies, namelijk de energie-inname verlagen. Meer informatie over gewichtstoename vindt u op onze site.

Adviezen bij ongewilde gewichtstoename

  • Het NFtK raadt ook in dit geval aan een dietist oncologie in te schakelen.
    Wij zeggen altijd: wees niet beschroomd. Als uw  kankerspecialist er niet zelf over begint, vraag dan gerust om de bijdrage van een diëtist oncologie aan uw behandelplan. U verdient de best mogelijke behandeling. Overigens bestaat er een landelijke richtlijn voor ziekenhuizen: bij een kankerpatiënt met ondervoeding moet de afdeling diëtetiek worden ingeschakeld. Men behoort u een individuele dieetbehandeling aan te bieden die minstens drie maanden duurt.
  • Eet magere, halfvolle zuivel of ander eiwitrijkvoedsel (eiwitten).
  • Eet veel verse groente en fruit.
  • Beperk vet en koolhydraatinname, dus geen vette sausjes, gefrituurd voedsel en dressings.
  • Verlaging van de energie-inname.
  • Veel bewegen, juist ook tijdens de behandeling.
  • Eet eiwit met name na het bewegen en voor het slapen gaan

Voedingsproblemen

Er kunnen zich ook nog klachten voordoen rond het eten zelf voordoen, zoals een pijnlijke mond, geen smaak  of misselijkheid. Op onze website bieden we meer informatie over diverse klachten bij eetproblemen bij kanker met tips  en recepten die het eten aantrekkelijker en de problemen draaglijker kunnen maken.

Veel gestelde vragen over voeding bij borstkanker

Mag alcohol?
Alcohol is het meest toxische “voedingsmiddel” en Vergroot de kans op kanker en dus ook borstkanker. Naar schatting 1.000 tot 3.000 borstkankergevallen door alcohol per jaar. Bier vormt een groter risico dan wijn. Het beste gebruikt u geen alcohol. Meer info vindt u  op de site van alcohol en borstkanker*.

Wat is beter sojamelk of koeienmelk?
Het wetenschappelijk belang van sojamelk op het verkleinen van de kans op borstkanker is nog niet voldoende aangetoond. Vooralsnog kan niet gesteld worden dat sojamelk beter of slechter is. Let op het calciumgehalte.

Mag ik supplementen nemen?
Kan zinvol zijn als er tekorten dreigen die niet door voedingsaanpassingen zijn op te lossen. Hoge doses kunnen mogelijk een negatief effect op de behandeling hebben. Meld altijd wat u slikt voor en tijdens een behandeling. Vraag bij voedingstekorten of dreigende tekorten advies van arts/diëtist/apotheker. Bij gebruik van Tamoxifin mag kurkuma in de voeding worden gebruikt. Supplementen met kurkuma en curcumine worden echter afgeraden. Ook in combinatie met chemo wordt dit ontraden.

Waarom mag ik geen grapefruit tijdens de chemo?
Grapefruit blokkeert de werking van enzymen in de lever. Gevolg hiervan is dat u hogere concentraties van geneesmiddelen in het bloed krijgt en daarmee een grotere kans op bijwerkingen.

Mag voeding met E-nummers?
De Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) bepaalt of een toevoeging een E-nummer krijgt. Dit gebeurt na uitgebreid onderzoek door deskundigen van organisaties als de World Health Organisation (WHO) en het wetenschappelijk bureau van de EFSA. Als de EFSA een additief heeft goedgekeurd, geeft de Europese Commissie (EU) de toevoeging een E-nummer. E staat voor Europese unie.  Ook een natuurlijke stof kan een E-nummer hebben. E-100 is bijvoorbeeld curcumine en E-300 vitamine C. Dit is een garantie die aangeeft dat de EU de stof goed heeft gecontroleerd en veilig vindt. Dus is het op basis van deze informatie veilig.
Maar E nummers zijn toevoegingen. Meestal wordt dat niet bij verse producten gedaan. De voorkeur blijft zo vers mogelijk en onbewerkt voedsel te eten.

Veroorzaakt suiker kanker?
Daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Suiker(s) kunnen wel zorgen voor overgewicht. En overgewicht is een belangrijke risicofactor voor het krijgen van kanker. Suiker(s) heeft vele vormen van kristalsuiker tot brood tot groenten en fruit.
Pure suiker en zoete producten waaraan veel suiker is toegevoegd zoals frisdrank, snoep en gebak kunnen zonder problemen worden weggelaten uit de voeding. Deze producten leveren alleen energie (calorieën) maar geen andere voedingsstoffen.

Kan vasten tijdens de chemo helpen?
Dit is nog volop in onderzoek. Meer informatie vindt u hier.

Lees ook onze folders over voeding

 

Stelt u deze informatie op prijs?  steun dan het NFtK. Zo komt een langer en beter leven voor mensen met kanker een stapje dichterbij. Helpt u mee?

Bewegen tijdens en na de behandeling

Tijdens de chemo slinken de spieren. Dit zorgt er voor dat u minder kracht en uithoudingsvermogen krijgt. Onderzoek wijst uit dat het zinvol is direct na de diagnose te beginnen met sporten. Hoe fitter u een behandeltraject in gaat, hoe kleiner het risico van complicaties en hoe sneller u nadien weer op uw oude conditieniveau zit. Hierdoor kunt u ook sneller het alledaagse leven weer oppakken.

Sporten tijdens de behandeling, bijvoorbeeld tijdens een chemokuur, kan u helpen om de bijwerkingen ervan terug te dringen. Tijdens de behandeling is het goed 5 keer per week matig tot intensief te bewegen en zowiezo actief te blijven.
Wat we in zijn algemeenheid wél kunnen zeggen, is dat heel veel kankerpatiënten gezondheidswinst kunnen boeken door aan conditie- en krachttraining te doen. Die winst kan nog opvallend groter worden als het trainen geschiedt onder begeleiding van een medisch professional: een oncologie-fysiotherapeut.

U kunt het goed treffen. Het ziekenhuis waar u onder behandeling bent, zet voor u een oncologie-fysiotherapeut in. Deze stelt voor u een trainingsprogramma op en begeleidt u daarbij. Een diëtist zorgt voor een bijpassend dieet. Gebeurt dit alles niet, vraagt u er dan om bij uw hoofdbehandelaar. U hebt kanker en een trainingsprogramma helpt u om beter door deze moeilijke periode heen te komen. Dat is voor iedere patiënt waardevol!

U kunt natuurlijk ook uw keuze voor een ziekenhuis laten afhangen van wat men aan aanvullende kankerzorg te bieden heeft. Vraag uw huisarts hierover om informatie. Wilt u de sportbegeleiding zelf organiseren, dan kunt u o.a bij TegenKracht* terecht en via de website van Onconet* een gespecialiseerde fysiotherapeut bij u in de buurt vinden. Er zijn steeds meer sportscholen die een oncofitprogramma aanbieden en werken met fitnesstrainers die zijn opgeleid om mensen met kanker te begeleiden.

Let op: voordat u zelfstandig een zorgtraject kiest, informeer eerst bij uw zorgverzekeraar naar de vergoedingen! Meer info op onze site.

Daarnaast kan het trainen tijdens en na de behandeling bijdragen aan het verkleinen van de kans dat de kanker terugkeert. Ook zult u merken dat het sporten u een prettige afleiding biedt en u mentaal sterker maakt. Hierdoor wordt u minder gevoelig voor stress en depressie. Een duidelijk filmpje over het belang van bewegen bij borstkanker vindt u hier

Lees ook onze folders over het belang van bewegen bij kanker.

Welzijn

De ziekte kanker kan voor u en uw naasten ingrijpend zijn en veel van uw lichamelijke en geestelijke krachten vergen. U kunt overspoeld worden door heftige emoties, zoals onzekerheid, boosheid, machteloosheid, angst, verdriet, hoop, maar ook wanhoop. De balans in uw leven zal voor korte of langere tijd verstoord zijn. Vaak heeft de behandeling van kanker langdurige of verstrekkende gevolgen op uw leven, waar u niet meteen goed raad mee weet. Binnen de gezondheidszorg wordt daar niet altijd voldoende op gewezen.  Begeleiding door hulpverleners kan u helpen om beter met de gevolgen van ziekte en behandeling om te gaan.
Speciaal ingerichte psychosociale centra, inloophuizen en psycho-oncologische centra bieden de mogelijkheid om contact met lotgenoten te onderhouden, activiteiten te ontplooien en samen lief en leed te delen buiten een ziekenhuissetting.

  • Het Helen Dowling Instituut  een van de psycho-oncologische centra biedt u een online programma aan om de vermoeidheid bij kanker tegen te gaan. Daarnaast heeft zij een nieuw programma fitter bij kanker* genaamd.
  • Bij de Borstkankervereniging is een ervaringsdeskundigenlijn* waar u uw vragen kunt stellen 

Let u wel op of het wordt vergoed, meer informatie over vergoedingen op onze site.

Lees ook onze folders 

Bronnen

Op de hoogte gehouden worden van nieuwe ontwikkelingen?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief
Aanmelden nieuwsbrief