Het peniscarcinoom is een tumor van het mannelijk geslachtsorgaan, de penis. Meestal gaat het hier om een plaveiselcelcarcinoom van de eikel (glans penis) en is daarmee ook een huidkanker op een bijzondere locatie.

De ziekte

In de westerse wereld is peniskanker relatief zeldzaam. Omdat de ziekte vaak onder de voorhuid begint en geen pijn doet, wordt deze vaak betrekkelijk laat ontdekt. Ook bestaat bij veel mannen een zekere schroom om met afwijkingen aan de penis direct na het ontdekken een arts te bezoeken.

Verschijnselen

Het eerste verschijnsel is meestal een jeukend of branderig gevoel onder de voorhuid (het preputium) waarbij dan een rood plekje of een soort wratje of zweertje te zien is. De tumor zal zich dan uitbreiden over de eikel of de voorhuid en dan meestal duidelijker als woekering herkenbaar zijn met een bloemkool- of kraterachtig aspect. De afwijking leidt meestal pas laat tot pijnklachten en kan bij ontdekking al uitgezaaid zijn in de regionale lymfeklieren. Uitzaaiing via het bloed treedt pas laat op, meestal wanneer ook de zwellichamen van de penis zijn aangetast.

Oorzaken

Omdat de ziekte bij besneden mannen nauwelijks voorkomt en ook in het Westen tamelijk zeldzaam is, wordt aangenomen dat hygiëne een belangrijke rol speelt. Hoewel er tot nu toe geen carcinogene (kankerverwekkende) stoffen aangetoond zijn in smegma, is wel waarschijnlijk dat het niet dagelijks wassen van de penis de belangrijkste oorzaak van peniskanker is.

Incidentie

In Europa komt peniskanker weinig voor: jaarlijks krijgt minder dan 1 op de 100.000 mannen de ziekte, meestal tussen de leeftijd van 50 tot 80 jaar jaar. In minder ontwikkelde landen is peniskanker veel minder zeldzaam en kan tot ruim 20 procent van de kankers uitmaken terwijl dat in Nederland minder dan een procent is.

Diagnostiek

Regelmatig gaat een peniskanker gepaard met een zwelling en vernauwing van de voorhuid. Dit heet een phimosis. Bij elke phimosis moet dus onderzocht worden of er geen kanker aan ten grondslag ligt. Zonder phimosis is peniskanker meestal goed zichtbaar en voelbaar. Soms bezoeken mannen de arts vanwege bloederige afscheiding en/of pijn, soms met plasklachten (door ingroei in de pisbuis, de urethra).

Regelmatig zijn de regionale lymfeklieren in de liezen vergroot. Dit hoeft niet direct op uitzaaiing te wijzen maar kan ook veroorzaakt worden door ontsteking.

Het is altijd noodzakelijk een biopt te nemen, om de afwijking te onderscheiden van andere, meestal door virussen veroorzaakte zwellingen. Voor de juiste behandeling is stadiëring van belang. Hiervoor is het vaak nodig om ook biopten van de lieslymfeklieren te nemen.

Behandeling

In een vroeg stadium is behandeling met laser vaak nog goed mogelijk. Dit geeft de minste verminkingen. Wanneer dit niet meer mogelijk is dan dient operatief ingegrepen te worden en wordt een deel van of zelfs de gehele penis verwijderd. Na laserbehandeling komt in 15% van de gevallen de kanker terug (recidief) en is herbehandeling of operatie nodig. Dit kan pas vele jaren later gebeuren, dus een langdurige nacontrole is nodig.

Wanneer de lieslymfeklieren zijn aangetast, worden deze ook verwijderd. Nabestraling hiervan kan de kans op recidieven verminderen maar geeft vaak veel klachten door zwelling ten gevolge van een verminderde lymfeafvoer van de benen.

Wanneer er al meer uitzaaiingen zijn wordt meestal met chemokuren wel geprobeerd de ziekte onder controle te krijgen. De gemiddelde overleving is dan echter kort, meestal minder dan een jaar.

Tumorgerichte- en mensgerichte behandelingen

Het optimaal behandelen van kanker bestaat volgens het Nationaal Fonds tegen Kanker uit de combinatie van tumor- en mensgerichte behandelingen. Deze laatste groep van behandelingen zijn gericht op voeding, beweging en welzijn. Het NFtK zet zich in deze zorg vast onderdeel te laten zijn van het behandelplan. Deze kunnen bijdragen aan minder complicaties, minder bijwerkingen en vergroting van het succes van andere behandelingen en dragen daarmee bij aan een hogere levensverwachting met een betere kwaliteit van leven. Meer informatie vindt u op onze site

Resultaten

Wanneer peniskanker vroeg ontdekt wordt en de regionale lymfeklieren niet zijn aangetast, ligt de 5-jaars overleving tussen de 60 en 90%. Wanneer de lymfeklieren reeds tumorcellen bevatten, zakt deze kans beneden de 50%.

Op de hoogte gehouden worden van nieuwe ontwikkelingen?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief
Aanmelden nieuwsbrief