Het wijdvertakte lymfestelsel is een belangrijk verdedigingssysteem van het lichaam tegen ongewenste indringers als bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. Het zorgt voor de verspreiding van witte bloedcellen naar alle plekken in het lichaam waar ziekteverwekkende organismen kunnen binnendringen, met name de grenzen van het lichaam met de buitenwereld, zoals huid, spijsverteringskanaal (waaronder de darmen) en longen. Op strategische plekken in het lichaam liggen de lymfeklieren, eigenlijk kleine opslag kamertjes met lymfevocht en cellen. Wanneer het beenmerg grote hoeveelheden onrijpe cellen gaat produceren, zoals bij leukemie en lymfekanker, hopen deze zich in de klieren op.

Bij lymfekanker wordt onderscheid gemaakt tussen Hodgkin lymfoom en non-Hodgkin lymfoom, de verzamelnaam voor alle overige zogeheten lymfoproliferatieve maligniteiten (kwaadaardige tumoren).

De ziekte

De Engelse arts Thomas Hodgkin beschreef in 1830 een dodelijke ziekte die met koorts- en zweetaanvallen gepaard ging en waarbij patiënten zwellingen in de hals kregen. Deze Hodgkin’s Disease ontstaat in een lymfeklier, meestal in de hals, en verspreidt zich via het lymfestelsel naar andere lymfeklieren in de buik, de milt en de lever. Er worden vier stadia van uitbreiding onderscheiden. In stadium I is maar één lymfekliergroep of orgaan aangetast, in stadium IV zijn meerdere organen aan weerszijden van het middenrif aangetast, zoals beenmerg, milt en lever. Is er veel sprake van typerende verschijnselen als nachtzweten, gewichtsverlies en koorts, dan krijgt de stadiumindeling de letter B mee; anders de letter A. De behandelbaarheid is afhankelijk van het stadium en of van A of B sprake is.

Verschijnselen

Het Hodgkin lymfoom is herkenbaar aan de opgezwollen klieren in hals, oksels en soms ook liezen. Ze zijn niet pijnlijk of warm. De klachten bestaan uit vermoeidheid en gebrekkige eetlust, transpiratie (vooral nachtzweten) en gewichtsverlies, jeuk, koorts en pijn in de gezwollen klieren bij het drinken van alcohol (alcoholintolerantie). Als de zwellingen erg groot worden, kunnen ze bloedbanen en zenuwbanen afknellen.

Oorzaken

Er zijn geen duidelijke oorzaken voor het krijgen van Hodgkin lymfoom aanwijsbaar. Erfelijkheid lijkt geen of slechts een ondergeschikte rol te spelen. Immuniteitsvermindering, een HIV-besmetting of het gebruik van bepaalde medicijnen zoals cytostatica (chemo) en immuunonderdrukkers als methotrexaat, vergroten de kans op het krijgen van Hodgkin lymfoom. Ook na een behandeling voor kanker, waarbij bestraling en/of chemotherapie zijn toegepast, neemt de kans op deze ziekte toe. Toxische stoffen als pesticiden en mogelijk ook uit haarverf spelen vermoedelijk een rol, mogelijk geldt dat ook voor blootstelling aan straling en dioxine.

Incidentie

Het Hodgkin lymfoom komt weinig voor, jaarlijks zijn er zo’n 350 nieuwe gevallen. De ziekte komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Vooral jong volwassenen (20-30 jaar) ontwikkelen de ziekte.

Diagnostiek

Na een eerste lichamelijk onderzoek en een bloedonderzoek is een punctie of biopsie van een aangetaste lymfeklier nodig. Ook kan beenmergonderzoek nodig zijn. Vaak wordt de KNO-arts geconsulteerd om eventuele lymfeklierzwellingen op dat gebied te onderzoeken. Om de uitbreiding van de ziekte vast te stellen, worden röntgenfoto’s van de longen en de klieren gemaakt en wordt soms een echografie gedaan van de organen in de buikholte. Echter voor een zeer nauwkeurige stadiëring van de ziekte geeft een samenvoeging van de beelden van een PET-scan en CT-beelden de meeste informatie. Ook een MRI-scan kan soms noodzakelijk zijn.

Behandeling

Het ontwikkelingsstadium van de ziekte bepaalt de behandeling. Gunstig zijn stadium I of stadium II met minder dan drie aangedane lymfeklierstations, een leeftijd onder de 40 jaar, de toevoeging A en een slechts matig verhoogde bezinking. In de stadia IA en IIA kan soms met bestraling worden volstaan en anders is een beperkt aantal chemokuren nodig. In de stadia IB, IIB en IIIA wordt de bestraling altijd gecombineerd en voorafgegaan met een niet al te zware chemokuur. In verdere stadia heeft bestraling vaak geen zin en wordt een zware chemokuur met verschillende cytostatica aangewend. Indien nodig, en wanneer de patiënt dat fysiek aankan, wordt soms stamceltransplantatie toegepast. Ter behandeling van hinderlijke of pijnlijke lokalisaties wordt soms plaatselijke bestraling gegeven.

Tumorgerichte- en mensgerichte behandelingen

Het optimaal behandelen van kanker bestaat volgens het Nationaal Fonds tegen Kanker uit de combinatie van tumor- en mensgerichte behandelingen. Deze laatste groep van behandelingen zijn gericht op voeding, beweging en welzijn. Het NFtK zet zich in deze zorg vast onderdeel te laten zijn van het behandelplan. Deze kunnen bijdragen aan minder complicaties, minder bijwerkingen en vergroting van het succes van andere behandelingen en dragen daarmee bij aan een hogere levensverwachting met een betere kwaliteit van leven. Meer informatie vindt u op onze site

Resultaten

Wanneer een Hodgkin lymfoom tijdig ontdekt wordt, zijn de genezingskansen goed. De tienjaars overleving voor de eerste twee stadia is 90%, voor de latere stadia 70 tot 80%. Na bestraling is er een verhoogd risico op een andere vorm van kanker, met name non-Hodgkin lymfoom en acute myeloïde leukemie.

Op de hoogte gehouden worden van nieuwe ontwikkelingen?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief
Aanmelden nieuwsbrief