De dunne darm loopt van de maag tot aan de dikke darm en is bevat veel kronkels. Hier wordt het voedsel verteerd, van zijn nuttige stoffen ontdaan en vervolgens weer uitgescheiden. In de dunne darm is het voedsel door toediening van allerlei sappen, achtereenvolgens speeksel, maagsappen, gal en alvleeskliersap en darmsappen, een waterige soep geworden. Na onttrekking van de (meeste) nuttige bestanddelen wordt dit natte achterblijfsel aan de dikke darm doorgegeven.

De ziekte

Dunne darmkanker is een tamelijk zeldzame vorm van kanker en het verloop is langzaam. Een beginnende tumor kan operatief goed verwijderd worden maar meestal wordt de ziekte pas laat ontdekt. Wanneer doorgroei van de tumor tot een gat in de darmwand leidt, kan plotseling de buikholte volstromen met de natte en tamelijk agressieve darminhoud. Dat leidt tot een onmiddellijke en totale buikvliesontsteking.

Een bijzondere vorm van kanker die in de dunne darm kan voorkomen is het carcinoid. Deze kanker ontstaat in hormoonproducerende cellen en kan lange tijd onopgemerkt blijven. Vaak blijkt deze kanker pas uit de uitzaaiingen, waarvan de uitzaaiingen in de botten zeer pijnlijk kunnen zijn. Het komt echter voor dat de aangetaste hormonen typische overgangsverschijnselen als opvliegers veroorzaken. Carcinoïd is onderdeel van aandoening die Multipele Endocrine Adenomatose (MEA) genoemd wordt. Hierbij bevindt zich klierweefsel dat hormonen afscheidt op plaatsen waar dat niet normaal is. Veelal leiden de hormonen tot klachten waardoor de arts op het spoort van de aandoening gezet wordt. Er bestaan meerdere types MEA.

Verschijnselen

Aanvankelijk gaat dunne darmkanker gepaard met vage klachten die niet direct op darmproblemen wijzen. Wanneer een tumor de darm dreigt af te sluiten, ontstaat een koliek, bestaande uit zware en zeer pijnlijke krampen. De darm knijpt heftig samen om zijn inhoud, met daarin grote gasbellen, voorbij de vernauwing te persen. Dit maakt een gorgelend en borrelend geluid. De krampen gaan bovendien met misselijkheid en overgeven gepaard. Wanneer de darminhoud niet meer kan passeren ontstaat stilstand, dit heet een ileus.

Een bloedende maar verder onopgemerkte tumor leidt tot bloedarmoede. Wanneer doorgroei een gat in de darmwand veroorzaakt, ontstaat onmiddellijk buikvliesontsteking.

Incidentie

Dunne darmkanker komt relatief weinig voor, zo’n 4 à 500 nieuwe gevallen per jaar.

Diagnostiek

Een kijkonderzoek is meestal niet mogelijk, tenzij de tumor dicht bij de twaalfvingerige darm ligt. Wel worden via een sonde tot in de twaalfvingerige darm röntgenfoto’s genomen. Eerst wordt daartoe de darm met een zoutoplossing schoongespoeld. Aanvullend onderzoek bestaat uit het lokaliseren van uitzaaiingen. Een nieuwe techniek is het gebruik van een automatische camera. Deze wordt ingeslikt en maakt 24 uur lang foto’s van de binnenzijde van de darm.

Behandeling

Bestraling is bij dunne darmkanker niet zinvol, chemotherapie kan tijdelijk enige verlichting brengen. Het effectiefst is daarom, als dat nog mogelijk is, een operatieve verwijdering van het deel van de darm waar de tumor zich bevindt. Wanneer afsluiting dreigt of al heeft plaatsgevonden, is een spoedoperatie nodig. Maar omdat een dunne darmtumor vaak pas in een laat stadium wordt ontdekt, is totale genezing van dunne darmkanker een zeldzaamheid.

Het eerder genoemde carcinoid kan operatief goed verwijderd worden. Ook uitzaaiingen in de lever, mits niet te klein, zijn operatief te verwijderen. Chemotherapie helpt niet, met isotopen kan de hormoonproductie gereguleerd worden. Omdat een carcinoid in het algemeen zeer langzaam groeit, zijn er bij goede verzorging vooruitzichten op langdurig probleemloos leven met deze tumor.

Tumorgericht en mensgerichte behandelingen

Het boeken van gezondheidswinst voor mensen met darmkanker een zaak is van behandelaars en patiënt samen. De kankerzorg zou, meer dan nu het geval is, naast de tumorgerichte aanpak zoals maag-, darm- en leverarts en de chirurg aanvullende zorgdisciplines rond de patiënt moeten opstellen. Denk bij deze mensgerichte behandelingen aan de in oncologie gespecialiseerde fysiotherapeut en diëtist.
Maar ook de huisarts kan in het proces met de patiënt meedenken en mentale ondersteuning bieden. En, zeker niet in de laatste plaats, is er de patiënt zelf. Hij of zij kan, gesterkt door alle omringende steun, de keuze maken actief deelnemer te worden in zo’n conditieverbeteringsprogramma om zich zo beter voor te bereiden op de operatie.

Harm Kuipers werd in 2011 getroffen door slokdarmkanker. Kuipers verdiepte zich uitgebreid in de ziekte en deelt zijn ervaringen en kennis graag met anderen. Hier legt hij uit hoe een juiste voedingskeuze kan helpen bij darmklachten door bestraling.

Resultaten

Dunne darmkanker is in het algemeen slecht te behandelen. De vijfjaars overleving ligt rond de 30 procent.

Leest u onze informatiefolder over darmkanker.

Fit to fight darmkanker is een speciaal ontwikkeld programma aan het Maxima Medisch Centrum te Veldhoven gericht op het verminderen van de complicaties bij een darmkankeroperatie. Het NFtK steunt dit onderzoek.

Op de hoogte gehouden worden van nieuwe ontwikkelingen?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief
Aanmelden nieuwsbrief